12 พฤศจิกายน 2569 นายกิติพงศ์ สงนุ้ย หัวหน้าศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) มอบหมายให้เจ้าหน้าที่ศูนย์ฯ และนักศึกษาสหกิจจากคณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ลงพื้นที่เก็บข้อมูลฉลามครีบดำ ประจำเดือนพฤศจิกายน 2569

ดำเนินการลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลฉลามครีบดำบริเวณอ่าวมาหยา ระยะเวลา 7 วัน โดย  สามารถสำรวจประชากรฉลามครีบดำด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone) ได้รวม 15 ครั้ง สำรวจพฤติกรรมตามธรรมชาติ โดยใช้กล้องบันทึกวิดีโอใต้น้ำพร้อมเหยื่อล่อ (Baited Remote Underwater Video Station: BRUVS) จำนวน 22 ครั้ง และตรวจวัดคุณภาพน้ำทะเลจำนวน 22 ครั้ง

จากการบินสำรวจด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone) พบว่าช่วงเช้าฟ้าสางเป็นช่วงเวลาที่ตรวจพบฉลามครีบดำมากที่สุด โดยมีจำนวนเฉลี่ย 328.83 ± 68.46 ตัว รองลงมาคือช่วงเที่ยง มีจำนวนเฉลี่ย 277.40 ± 60.54 ตัว ส่วนการสำรวจในช่วงค่ำไม่สามารถดำเนินการได้ เนื่องจากสภาพทัศนวิสัยไม่เหมาะสมต่อการบินสำรวจ และพบจำนวนฉลามครีบดำสูงสุดในช่วงเช้าของวันที่ 3 พฤศจิกายน  2569 โดยตรวจนับได้ถึง 451 ตัว ซึ่งเป็นจำนวนสูงสุดของข้อมูลการสำรวจในรอบเดือนนี้ และเป็นจำนวนสูงสุดที่ตรวจพบจากการสำรวจตลอดโครงการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2566 เป็นต้นมา

ในช่วงเวลาดังกล่าว พบฉลามครีบดำระยะ Subadult–Adult (ขนาดความยาวมากกว่า 1 เมตร) รวมกลุ่มและว่ายวนเวียนอยู่เป็นจำนวนมากบริเวณด้านขวาของอ่าว โดยเฉพาะบริเวณใกล้ชายหาดและใต้แนวหน้าผา รวมถึงพบการกระจายตัวตามแนวปะการังด้านขวาของอ่าวด้วย ลักษณะการรวมกลุ่มดังกล่าวอาจมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสืบพันธุ์ อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องมีการศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อยืนยันสมมติฐานดังกล่าว

นอกจากนี้ ยังตรวจพบฉลามครีบดำระยะ Neonate–Juvenile (ขนาดความยาวน้อยกว่า 1 เมตร) ประมาณ 3–5 ตัว ว่ายอยู่บริเวณน้ำตื้นใกล้ชายหาดด้านซ้ายของอ่าว ซึ่งอยู่ตรงข้ามกับบริเวณที่พบการรวมกลุ่มของฉลามขนาดใหญ่ สะท้อนให้เห็นว่าอ่าวมาหยายังคงเป็นพื้นที่ที่ฉลามครีบดำหลายช่วงวัยเข้ามาใช้ประโยชน์ โดยเฉพาะบริเวณชายหาดและพื้นที่น้ำตื้นของอ่าว

ผลการสำรวจพฤติกรรมฉลามครีบดำด้วย BRUVS พบว่า ฉลามครีบดำที่เข้ามาตอบสนองต่อเหยื่อล่อส่วนใหญ่เป็นกลุ่มวัยหนุ่ม (Subadult) โดยพบพฤติกรรมการเข้าจู่โจมและกัดเหยื่อล่ออย่างชัดเจน โดยมีลักษณะการตอบสนองที่รุนแรงมากขึ้นในช่วงเย็นและช่วงค่ำ ทั้งนี้ จำนวนฉลามครีบดำสูงสุดที่ตรวจพบภายในเฟรมภาพเดียวกัน (MaxN) เท่ากับ 9 ตัว

ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำทะเล พบว่า อุณหภูมิน้ำทะเลเฉลี่ยเท่ากับ 30.87 ± 1.32 องศาเซลเซียส ความเค็มเฉลี่ยเท่ากับ 31.16 ± 0.46 ส่วนในพันส่วน (ppt) และค่าความเป็นกรด–ด่าง (pH) เฉลี่ยเท่ากับ 8.62 ± 0.23 ซึ่งอยู่ในช่วงที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทางทะเล

สำหรับรายงานการสำรวจฉลามครีบดำ ไม่ได้เป็นเพียงรายงานการนับจำนวนฉลามเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือสนับสนุนการบริหารจัดการอุทยาน เพราะคุณค่าที่แท้จริงของข้อมูล 451 ตัว ไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การนำข้อมูลนั้นไปใช้ตัดสินใจดูแลพื้นที่และรักษาทรัพยากรทางทะเลให้คงความสมบูรณ์ต่อไป

ทั้งนี้ การดำเนินงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนการบริหารจัดการอุทยานแห่งชาติบนพื้นฐานของข้อมูลทางวิชาการ (Science-based Management) เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ และการใช้ประโยชน์พื้นที่เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน อันจะนำไปสู่การรักษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลและการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการอุทยานแห่งชาติในระยะยาว