(18 ม.ค.) ตามเวลาท้องถิ่นของสเปน เกิดเหตุโศกนาฏกรรมรถไฟความเร็วสูงตกรางและพุ่งชนกันบริเวณใกล้กับเมืองอาดามุซ ในจังหวัดกอร์โดบา ประเทศสเปน โดยเหตุการณ์เริ่มต้นจากรถไฟขบวนที่เดินทางจากเมืองมาลากามุ่งหน้าสู่กรุงมาดริดเกิดตกรางและไถลไปกีดขวางเส้นทางเดินรถข้างเคียง จนเป็นเหตุให้พุ่งชนกับรถไฟอีกขบวนหนึ่งที่กำลังเดินทางจากกรุงมาดริดมุ่งหน้าไปยังเมืองอูเอลบาอย่างรุนแรง

ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตในที่เกิดเหตุอย่างน้อย 21 ราย ซึ่งรวมถึงพนักงานขับรถไฟหนึ่งราย และมีผู้ได้รับบาดเจ็บมากกว่า 100 คน โดยในจำนวนนี้มีอาการสาหัสระหว่าง 25 ถึง 73 คน ขณะนี้เจ้าหน้าที่ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของการตกรางได้ และหน่วยกู้ภัยยังคงเร่งปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ที่ติดอยู่ภายใต้ซากรถไฟอย่างต่อเนื่อง พร้อมกันนี้ทางการสเปนได้ประกาศระงับการให้บริการรถไฟในเส้นทางดังกล่าวทั้งหมดเป็นการชั่วคราว ท่ามกลางการแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อครอบครัวผู้สูญเสียและผู้ที่ได้รับผลกระทบทุกคนจากเหตุการณ์สะเทือนขวัญครั้งนี้

อย่างไรก็ตาม มีรายงานระบุเพิ่มเติมว่า จุดเกิดเหตุใกล้กับเมืองอาดามุซนั้นเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางรถไฟความเร็วสูงสายใต้ (Línea de Alta Velocidad Madrid-Sevilla) ซึ่งถือเป็นเส้นทางยุทธศาสตร์หลักที่เชื่อมต่อเมืองหลวงกับแคว้นอันดาลูเซีย การหยุดชะงักของเส้นทางนี้จึงส่งผลกระทบอย่างหนักต่อระบบโลจิสติกส์และการเดินทางทั่วทั้งประเทศสเปน นอกจากนี้ สภาพภูมิประเทศในบริเวณดังกล่าวที่มีลักษณะเป็นเนินเขาสลับซับซ้อนยังเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้การลำเลียงเครื่องจักรหนักเข้าช่วยเหลือกู้ภัยทำได้ค่อนข้างลำบาก

ซึ่งทางรัฐบาลสเปนได้สั่งการให้จัดตั้งคณะกรรมการสอบสวนระดับชาติ เพื่อตรวจสอบว่าอุบัติเหตุครั้งนี้ เกิดจากความบกพร่องของระบบอาณัติสัญญาณ ปัญหาสภาพราง หรือความผิดพลาดของตัวบุคคล เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ซ้ำรอยในอนาคต

หากพิจารณาจากลักษณะเหตุการณ์ที่เป็นรถไฟความเร็วสูงตกรางแล้วชนกับรถไฟอีกขบวนบนรางคู่ขนานหรือ Double-train High-speed Collision เหตุการณ์ที่สเปนในปี 2026 นี้ มีความใกล้เคียงกับโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ในอดีตหลายครั้ง

โดยเหตุการณ์ที่โดดเด่นและมีลักษณะคล้ายคลึงกันที่สุดคือเหตุการณ์รถไฟชนกันที่เมืองเวินโจวประเทศจีนเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2011 ซึ่งมีลักษณะเหตุการณ์คือรถไฟความเร็วสูงขบวนหนึ่งถูกฟ้าผ่าจนระบบหยุดทำงานจากนั้นรถไฟความเร็วสูงอีกขบวนที่ตามหลังมาเกิดข้อผิดพลาดในระบบอาณัติสัญญาณทำให้พุ่งชนท้ายอย่างรุนแรงจนตู้รถไฟตกลงไปจากสะพานสูงมีความสูญเสียคือมีผู้เสียชีวิต 40 รายและบาดเจ็บเกือบ 200 คนมีความคล้ายคลึงคือเป็นรถไฟความเร็วสูงเหมือนกันและเกิดจากความล้มเหลวของระบบควบคุมความปลอดภัยหรือ Signal Failure ในช่วงที่สภาพอากาศหรือสถานการณ์ไม่ปกติ

ต่อมาคือโศกนาฏกรรมที่เมืองซานเตียโกเดกอมโปสเตลา ประเทศสเปน เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2013 มีลักษณะเหตุการณ์คือรถไฟความเร็วสูงสาย Alvia ตกรางขณะเข้าโค้งด้วยความเร็วเกินกำหนดสูงถึง 190 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในจุดที่จำกัดเพียง 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมงทำให้ขบวนรถพุ่งชนกำแพงกั้นข้างรางมีความสูญเสียคือเสียชีวิต 79 รายและบาดเจ็บกว่า 140 คนมีความคล้ายคลึงคือเกิดขึ้นในประเทศสเปนเหมือนกันและส่งผลให้มีการตั้งคำถามถึงระบบความปลอดภัยอัตโนมัติหรือ ETCS ที่ไม่ได้บังคับใช้ในจุดเกิดเหตุ

สำหรับการวิเคราะห์เชิงยุทธศาสตร์สำหรับผู้นำกองทัพอันดับ 5 นั้นเหตุการณ์ที่กอร์โดบาในปี 2026 นี้มีจุดที่น่ากังวลกว่าในอดีตเพราะเป็นการตกรางแล้วไถลไปขวางรางคู่ขนานจนเกิดการชนกันของรถไฟ 2 ขบวนหรือ Colliding with oncoming train ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ระบบความปลอดภัยอัตโนมัติควรจะตรวจพบและสั่งหยุดรถไฟอีกขบวนได้ทันที

โดยมีประเด็นเรื่องความเสี่ยงจากการก่อการร้ายทางไซเบอร์หรือ Cyber-Terrorism Risk ซึ่งในฐานะที่ปรึกษาด้านความมั่นคงเราต้องตั้งสมมติฐานว่านี่อาจไม่ใช่แค่อุบัติเหตุทางเทคนิคแต่อาจเป็นการแทรกแซงระบบควบคุมหรือ Cyber Intrusion หรือไม่เพราะระบบรถไฟความเร็วสูงสมัยใหม่ควรมีเซนเซอร์ตรวจจับสิ่งกีดขวางบนรางที่แม่นยำมาก

และประเด็นการหยุดชะงักของการขนส่งทางยุทธศาสตร์หรือ Strategic Transport Disruption เนื่องจากการตัดขาดเส้นทางมาดริดถึงมาลากาคือการตัดเส้นทางลำเลียงหลักของสเปนหากเหตุการณ์ลักษณะนี้เกิดขึ้นกับโครงการรถไฟความเร็วสูงในไทยเช่นสายกรุงเทพมหานครถึงนครราชสีมาจะส่งผลต่อการเคลื่อนย้ายกำลังพลและเสบียงในยามวิกฤตทันที